Bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı neyi değiştirir?
Sermaye artırımı duyuruları çoğu zaman fiyat hareketiyle birlikte anılır, oysa asıl soru pay sayısının neden arttığı ve karşılığında şirkete ne girdiğidir. Bedelli ile bedelsiz artırım bu soruya taban tabana zıt cevaplar verir.
Bedelsiz artırım yeni değer yaratmaz
Bedelsiz sermaye artırımında şirket, iç kaynaklarını (geçmiş yıl kârları, yeniden değerleme fonu, emisyon primi) sermayeye aktarır. Pay sayısı artar, her payın temsil ettiği özkaynak payı orantılı olarak azalır. Şirketin varlıkları, borcu ve nakit üretimi değişmez. Toplam yatırım değeriniz de teorik olarak aynı kalır; yalnız aynı pastayı daha çok dilime bölmüş olursunuz.
Bedelsiz artırımın işlevi likiditeyi ve pay fiyatının işlem görebilirliğini artırmak, bazen de iç kaynakların sermayeye taşınmasıyla bilanço yapısını düzenlemektir. Kaynağın hangi kalemden geldiği anlamlıdır: birikmiş kârdan yapılan bir artırım ile yeniden değerleme fonundan yapılan artırım, şirketin geçmiş nakit üretimi hakkında farklı şeyler söyler.
Bedelli artırımda asıl soru: para nereye gidiyor?
Bedelli artırımda mevcut ortaklara rüçhan hakkı kullanarak yeni pay alma imkânı verilir ve şirkete gerçek nakit girer. Buradaki kritik ayrım, giren paranın kullanım amacıdır. Kapasite yatırımı, satın alma veya pahalı borcun kapatılması için toplanan sermaye, gelecekteki nakit üretimini destekleyebilir. Buna karşılık işletme zararını finanse etmek için tekrarlanan artırımlar, yapısal bir sorunun ertelenmesi anlamına gelebilir.
Artırımın sıklığını inceleyin. Birkaç yılda bir kez, somut bir yatırım programına bağlı artırım ile her yıl tekrarlanan artırım aynı şey değildir. Şirketin geçmiş artırımlarda topladığı paranın vaat edilen yere gidip gitmediğini KAP bildirimlerinden ve faaliyet raporlarından geriye dönük kontrol edebilirsiniz.
Rüçhan hakkını kullanmamanın maliyeti
Bedelli artırımda rüçhan hakkınızı kullanmazsanız şirketteki oransal payınız azalır; buna sulanma denir. Hakkın kendisi bazı durumlarda borsada işlem görür ve satılabilir. Kullanmama kararı vermeden önce, hakkın piyasa değerinin sulanma kaybını ne ölçüde telafi ettiğini hesaplayın.
Rüçhan hakkı kısıtlanarak yapılan tahsisli sermaye artırımlarında mevcut ortaklara katılma imkânı verilmez. Bu durumda sulanma doğrudan gerçekleşir. Yeni ortağın kim olduğu, hangi fiyattan girdiği ve stratejik bir katkı sağlayıp sağlamadığı değerlendirmenin merkezine oturur.
Düzeltilmiş fiyatı grafikle karıştırmayın
Artırım sonrasında pay fiyatı teorik olarak düzeltilir; grafikte görünen düşüş bir değer kaybı değil, matematiksel bir uyarlamadır. Geçmiş getiri hesaplarken düzeltilmiş seri kullanmazsanız performansı olduğundan kötü ölçersiniz. Aynı şey temettü ödemeleri için de geçerlidir.
Kendi maliyetinizi de güncelleyin. Bedelsiz artırımda ortalama maliyetiniz pay sayısına bölünerek düşer; bedelli katılımda ise ödediğiniz tutar maliyete eklenir. Portföy kaydınızı güncellemezseniz kâr-zarar görünümünüz gerçeği yansıtmaz.
Akılda kalması gerekenler
- Bedelsiz artırımın toplam yatırım değerinizi değiştirmediğini, yalnız pay sayısını böldüğünü unutmayın.
- Bedelli artırımda toplanan paranın kullanım amacını ve geçmiş artırımların akıbetini kontrol edin.
- Rüçhan hakkını kullanmama kararını sulanma maliyetiyle birlikte hesaplayın.
- Artırım sonrası düzeltilmiş fiyatı ve kendi ortalama maliyetinizi kayıtlarınızda güncelleyin.
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir. Verileri şirketin güncel KAP bildirimleri ve resmi belgeleriyle doğrulayın.