F/K ve PD/DD ne zaman işe yarar, ne zaman yanıltır?
Düşük F/K “ucuz”, düşük PD/DD “güvenli” demek değildir. İki oran da doğru bağlamda güçlü bir başlangıç filtresi, yanlış bağlamda ise değer tuzağı üretir.
F/K’nın paydasını temizleyin
F/K, piyasa değerini son on iki aylık net kâra böler. Net kâr varlık satışı, kur geliri, vergi düzeltmesi veya parasal kazançla şiştiyse oran yapay olarak düşer. Döngüsel şirketin zirve kârında F/K en ucuz, dip kârında en pahalı görünür; oysa ekonomik risk çoğu zaman ters yöndedir.
Normalize kâr için birkaç yıllık ortalamayı, ana faaliyet marjını ve nakit dönüşümünü inceleyin. Zarar eden şirkette F/K hesaplanamaz; bu şirketi “oran yok” diye ucuz saymak da pahalı saymak da doğru değildir.
PD/DD hangi işlerde daha anlamlı?
PD/DD, piyasa değerini muhasebe özkaynağına böler. Varlıkların düzenli değerlenebildiği banka, sigorta ve bazı gayrimenkul işlerinde faydalıdır. Yazılım, marka ve insan sermayesi ağırlıklı şirketlerde bilançoda görünmeyen değer nedeniyle yüksek PD/DD doğal olabilir.
Defter değerinin kalitesini kontrol edin. Yeniden değerleme fonu, tahsilatı zor alacaklar, şerefiye veya düşük getirili varlıklar özkaynağı büyütebilir. Defter değeri ancak kabul edilebilir ROE üretiyorsa ekonomik anlam kazanır.
Çarpan ile büyümeyi bağlayın
Aynı F/K’ya sahip iki şirketten biri kârını yüzde 10, diğeri yüzde 35 büyütüyorsa piyasa fiyatlarının anlamı farklıdır. Fakat yüksek büyüme varsayımını sonsuza uzatmayın. Rekabet, sermaye ihtiyacı ve baz etkisi büyümeyi yavaşlatır. İleri F/K kullanıyorsanız tahminlerin hangi kurumlara ve hangi tarihe ait olduğunu bilin.
Çarpan düşüşü her zaman fiyat düşüşünden gelmez; kâr artışı da oranı ucuzlatır. Bu yüzden fiyat grafiğiyle çarpan grafiğini aynı dönemde düşünmek, piyasanın hangi kısmı önceden fiyatladığını görmeye yardım eder.
İskontonun nedenini adlandırın
Sektör medyanına göre yüzde 40 iskontolu şirket bulduğunuzda önce “neden?” diye sorun. Düşük likidite, yönetim kalitesi, ortaklık yapısı, yüksek borç, zayıf kurumsal yönetim veya sürdürülemez kâr bu iskontoyu açıklayabilir. Açıklanamayan ve kapanma katalizörü bulunan iskonto daha değerlidir.
Katalizör; borç düşüşü, marj toparlanması, temettü politikası, kapasite devreye girişi veya şeffaflık artışı olabilir. “Ucuz olduğu için yükselecek” bir tez değildir; ucuzluğun nasıl ve hangi veride görünür biçimde azalacağını tarif edin.
Akılda kalması gerekenler
- F/K için tekrarlanabilir kârı; PD/DD için defter değerinin kalitesini kontrol edin.
- Çarpanı büyüme, ROE ve nakit dönüşümüyle birlikte okuyun.
- İskontonun gerekçesini ve kapanma katalizörünü adlandırmadan değer tezi kurmayın.
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir. Verileri şirketin güncel KAP bildirimleri ve resmi belgeleriyle doğrulayın.